Ακτίνα: Κλειστό
Ακτίνα:
χλμ Set radius for geolocation
Αναζήτηση

Χρονολόγιο της Σαμιακής ιστορίας

  • 337
    Ο Αυτοκράτορας Κώνστας παίρνει και τη Σάμο, στο μερίδιό του από την Βυζαντινή αυτοκρατορία … περισσότερα >>
  • 1204
    Κατά τη διάρκεια της 4ης Σταυροφορίας, η Σάμος παραχωρείται στους Βενετούς μέχρι το 1247 … περισσότερα >>
  • 1346
    Οι Γενουάτες έρχονται στην Σάμος … περισσότερα >>
  • 1476
    Λόγω των πειρατικών επιδρομών οι Σαμιώτες μεταναστεύουν στη Χίο και τη Μικρά Ασία. Η Σάμος μένει έρημη κατοίκων … περισσότερα >>
  • 1549
    Επανακατοίκηση του νησιού με τη βοήθεια του Κιλίτζ Αλή Πασάς … περισσότερα >>
  • 1821
    Επανάσταση κατά Οθωμανών Τούρκων…περισσότερα >>
  • 1834 Χρυσή εποχή για τη Σάμο
    Η Σάμος έγινε Ηγεμονία … περισσότερα >>
  • 1912
    Ένωση της Σάμου με την Ελλάδα … περισσότερα >>
Χρονολόγιο Σαμιακής Ιστορίας, με μια ματιά >>

 

Πάνω

  • 15ος π.χ. αιώνας, οι πρώτοι κάτοικοι

Φοίνικες στην Σάμο

Φοίνικες

Οι πρώτοι που αναφέρονται οτι κατοίκησαν τη Σάμο ήταν οι Φοίνικες κι ίσως σε αυτούς να οφείλεται η μεγάλη ανάπτυξη των κατοπινών Σαμίων, στις τέχνες, τα γράμματα, τη θάλασσα και το εμπόριο.

Μετά από αυτούς ακολούθησαν οι Πελασγοί, οι οποίοι εκδιωγμένοι από το Δευκαλίωνα, στην Θεσσαλία, σκόρπισαν και δημιούργησαν πολλές αποικίες σε διάφορες περιοχές κι ένα μεγάλο μέρος τους, ήρθαν και κατοίκησαν το 1529 π. Χ. στα παράλια της Μικράς Ασίας και στα κοντινά νησιά. Αυτοί ήταν οι πρώτοι που έφεραν στη Σάμο τη λατρεία της Θεάς Ήρας.

Ακολούθησαν οι Κάρες, λαός πολεμικός που ζούσε από την πειρατεία, συνήθεια που φαίνεται να ρίζωσε στους Σαμιώτες και πολλούς νησιώτες. Αυτοί γρήγορα απέκτησαν μεγάλη δύναμη και κατέκτησαν πολλά νησιά, για τη δραστηριότητά τους αυτή όμως τους καταδίωξε ο Μίνωας, ο βασιλιάς της Κρήτης, καταστρέφοντας τους

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 1350-570 π.χ., Αγκαίος, ο πρώτος βασιλειάς και οι κληρονόμοι του

Αγκαίος ο πρώτος βασιλιάς της Σάμου

Αγκαίος ο πρώτος βασιλιάς της Σάμου

Μετά την καταστροφή των Πελασγών εμφανίστηκαν οι Λέλεγες (λαός συγγενικός με τους Πελασγούς) από την Κεφαλονιά μαζί με τον Αγκαίο, το πρώτο βασιλιά της Σάμου το 1350 π. Χ.

Ο Αγκαίος επειδή είχε προστριβές με τον πατέρα του, μάζεψε πολλούς Αρκάδες κι άλλους Πελοπόννησιους και πήγε στη Κεφαλονιά, εκεί δεν έμεινε πολύ, ένας χρησμός του Απόλλωνα του επέβαλε να πάει να κατοικήσει στη Σάμο (τότε ονομάζονταν Φυλλάς).  Στην Σάμο έμεινε δέκα χρόνια και επειδή γνώριζε καλά τη ναυτική και την πολεμική τέχνη, συνόδευσε τους Αργοναύτες στην εκστρατεία τους στη Κολχίδα, το 1360 π. Χ. για την αρπαγή του χρυσόμαλλου δέρατος.

Μετά την επάνοδο του Αγκαίου και αργότερα τον θάνατο του, στο θρόνο τον διαδέχτηκε ο τριτότοκος γιος του Σάμος, ο οποίος, κατά μία εκδοχή, έδωσε το όνομά του στο νησί.

Ακολούθησαν σειρά βασιλιάδων, εναλλασσόμενοι στη διακυβέρνηση με τους Γεωμόρους (κτηματίες – πλουτοκράτες), απο το 1176 μέχρι το 570 π. Χ. εποχή κατά την οποία ανέβηκε στον θρόνο ο Αιάκης, ο οποίος απέκτησε τρεις γιους, τον Πολυκράτη, τον Παντάγνωτο και τον Συλοσώντα.

Την περίοδο αυτή ήρθαν οι Ίωνες, διωγμένοι απο τη βόρεια Πελοπόννησο και κατοίκησαν στα παράλια της Μικράς Ασίας και τα νησιά, ιδρύοντας την Ιωνία, με τις δώδεκα πόλεις της (τη Μίλητο, τη Μυούς, τη Πριήνη, την Έφεσο, τον Κολοφώνα, τη Λέβεδο, τη Τεώ, τις Κλαζομενές, τη Φώκαια, τις Ερυθρές, τη Χίο και τη Σάμο), οι οποίες αποτελούσαν ομοσπονδία και απο αυτές ξεκίνησε η επιστημονική σκέψη.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 541 ή 537 π.χ. Ο τύραννος Πολυκράτης, η χρυσή εποχή για τη Σάμο

Ο τύραννος Πολυκράτης, η χρυσή εποχή για τη Σάμο

Ο τύραννος Πολυκράτης

Ο τύραννος Πολυκράτης ανέτρεψε τον πατέρα του Αιάκη, μαζί με τα αδελφιατου Παντάγνωτο και Συλοσώντα, κατά πάσα πιθανότητα μεταξύ 541-537 π.Χ. και μοίρασαν το νησί μεταξύ τους, σύντομα άρχισαν οι διαφωνίες, με αποτέλεσμα ο Πολυκράτης να σκοτώσει τον πρώτο, και να εξορίσει τον άλλον.
Ο Πολυκράτης ήταν ένας από τους πιο χαρισματικούς τυράννους του τότε κόσμου και κατέστησε την πόλη της  Σάμου «πολίων πάσεων πρώτην και Ελληνίδων και βαρβάρων», όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος.
Ανέπτυξε τα γράμματα, τις τέχνες, και έκανε μεγάλα και εντυπωσιακά έργα όπως το Ευπαλίνειο Όρυγμα, το οχυρωματικό τείχος, τον ναό της Ήρας, την ακρόπολη, την αγορά, το θέατρο, το τεχνητό λιμάνι («εν θαλάττει χώμα» όπως έγραψε ο Ηρόδοτος),  το παλάτι του (που προσπάθησε να αναστηλώσει ο Καλιγούλας) και άλλα. Παράλληλα δημιούργησε έναν ισχυρό στρατό και στόλος που κυριαρχούσε σε ξηρά και θάλασσα.
Ο θάνατος του Πολυκράτη ήταν άδοξος και δόλιος από τους Πέρσες.
Δεν είναι σίγουροι για το χρόνο που κυβέρνησε ο Πολυκράτης, άλλοι συγγραφείς αναφέρουν 40 χρόνια, άλλοι 20 και άλλοι 15, που είναι και το πιθανότερο.
Ο Διάδοχος του Πολυκράτης ήταν ο έμπιστος γραμματέας του Μαιάνδριος. Αργότερα, μετά τη γενική σφαγή των Σαμίων από τους Πέρσες, βάζουν κυβερνήτη στην Σάμο τον Συλοσώντα,  τον αδελφό του Πολυκράτη που είχε εξοριστεί. Το 515 π.Χ. γίνεται κυβερνήτης της Σάμου, ο γιος του «Συλοσώντα», «Αιακός Β ‘».

Πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • Οι Πέρσες, τμήμα της Σαμιακής ιστορίας

Οι Πέρσες στην Σάμο

Οι Πέρσες στην Σάμο

Την Άνοιξη του 492 π.χ. οι Πέρσες μεταφέρουν στην Σάμο 600 πλοία και χιλιάδες στρατού, με αρχηγούς τον Δάτη και τον Αρταφέρνη, για  την πρώτη εκστρατεία  κατάκτησης της Ελλάδος. Τελικά όμως, το 490 π.χ.  ηττήθηκαν στον Μαραθώνα και επέστρεψαν άπρακτοι.

Η δεύτερη εκστρατεία των Περσών κατά της Ελλάδος, οργανώθηκε από το διάδοχο του Δαρείου τον Ξέρξη. Στη ναυμαχία της Σαλαμίνας που επακολούθησε, δυο Σαμιώτες τριήραρχοι, ο Θεομίστορας και ο Φύλακος, αγωνίστηκαν στη πρώτη γραμμή, με το μέρος τών Περσών, κι ως ανταμοιβή έχρησαν τον πρώτο ώς τύραννο της Σάμου, στον δε δεύτερος δόθηκαν εκτάσεις προς εκμετάλλευση.

Οι Αθηναίοι και οι Σπαρτιάτες, όμως έσπευσαν σε βοήθεια της Ιωνίας και μετά τη μάχη της Μυκάλης (νότιο-ανατολικά της Σάμου), το Σεπτέμβριο του 479 π.χ. έδιωξαν τους Πέρσες  και μαζί με αυτούς τον τύραννο της Σάμου, Θεομίστορα.

Μετά τη νίκη αυτή, δημιουργήθηκε με έδρα τη Δήλο μια μεγάλη ομοσπονδία, με σκοπό την καταπολέμηση του κοινού εχθρού, με αρχηγούς τους Αθηναίους και Σπαρτιάτες, που τελικά μετά την αποχώρηση των Σπαρτιατών, αρχηγοί έμειναν οι Αθηναίοι. Κάθε πόλη δε, όφειλε να καταβάλει κάποιο ποσό για τα έξοδα της ομοσπονδίας.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 439 π.χ. καταστροφή της Σάμου από τους Αθηναίους

Αθηναίοι στρατιώτες και ναυτικό σε Σάμος

Αθηναϊκό ναυτικό

Μετά την απελευθέρωση των Σαμίων από τους Πέρσες η οικονομική άνοδος του νησιού, ήταν μεγάλη και γρήγορη. Τα σχολεία επαναλειτούργησαν, τα παλιά εργαστήρια άνοιξαν, η ναυτιλία και το εμπόριο άνθησαν, η γεωργία γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη και με το στόλο που κατασκευάσθηκε η Σάμος έγινε και πάλι μια υπολογίσιμη δύναμη. Αυτό δεν διέφυγε της προσοχής των Αθηναίων, οι οποίοι ζητούσαν αφορμή για να σταματήσουν αυτή την ανάπτυξη.

Την αφορμή για την επέμβαση την έδωσε η διένεξη μεταξύ Σάμου και Μιλήτου, για εκτάσεις στην Ασία και ο μεταξύ τους πόλεμος έληξε με νίκη των Σαμίων. Οι Αθηναίοι ζήτησαν απο τους εμπολέμους να υποβάλουν σε αυτούς τη διαφορά τους και να περιμένουν την απόφασή τους. Οι Σαμιώτες δεν δέχτηκαν και οι Αθηναίοι τους κήρυξαν τον πόλεμο.

Ακολουθεί πολιορκία της Σάμου από στεριά και θάλασσα, με αρχηγό του στόλου τον Περικλή και έναν απο τους 10 στρατηγούς τον τραγικό ποιητή Σοφοκλή.  Όταν έγινε γνωστό στους Αθηναίους ότι ο Φοινικικός στόλος έρχεται για βοήθεια των Σαμίων, ένα μέρος του στόλου πήγε να τον συναντήσει. Τότε οι Σαμιώτες επετέθησαν, νίκησαν τους Αθηναίους και πρόλαβαν να ανεφοδιάσουν την πόλη, μέχρι να επανέλθει ο Περικλής και να συνεχίσει την πολιορκία.

Η πολιορκία κράτησε εννέα μήνες, οι Σαμιώτες δεν άντεξαν, το 439 π. χ. παραδόθηκαν και υποχρεώθηκαν να γκρεμίσουν τα τείχη, να δώσουν ομήρους, να παραδώσουν τα καράβια και να πληρώσουν τα έξοδα του πολέμου που υπολογίστηκαν απο τον ίδιο τον Περικλή σε 200 τάλαντα. Ο Περικλής φέρθηκε πολύ βάρβαρα στους Σαμιώτες, αλλά και οι απώλειες των Αθηναίων ήταν μεγάλες.

Με την υποταγή του νησιού το 439 π. Χ. οι Αθηναίοι έφεραν τη δημοκρατία στη Σάμο, εγκατέστησαν φρουρά και εκτός απο τον φόρο, ανάγκασαν τους Σαμιώτες να επανδρώνουν τα πλοία τους για περίπτωση ανάγκης. Οι ολιγαρχικοί με πολλούς άλλους Σαμιώτες κατέφυγαν σε φρούριο στη Μικρά Ασία, απο όπου βοηθούσαν τους Σπαρτιάτες, παρακινούσαν τους Σαμιώτες σε αντίσταση και δεχόταν τους φυγάδες.

Πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 402 π.χ. Υποταγή από τους Σπαρτιάτες

Κατάκτηση της Σάμου απο τους Σπαρτιάτες

Κατάκτηση απο τους Σπαρτιάτες

Κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο και μετά την ήττα των Αθηναίων από τους Σπαρτιάτες, ήρθε στη Σάμο ο Λύσανδρος, με σκοπό να την κατακτήσει, δεδομένου ότι αυτή αποτελούσε το τελευταίο οχυρό των Αθηναίων. Ακολούθησε πολιορκία αναγκάζοντας τους Σαμιώτες τελικά να συνθηκολογήσουν και συμφώνησαν να εγκαταλείψουν το νησί μόνο με τα ρούχα που φορούσαν,  εγκαταλείποντας όλα τους τα περιουσιακά τους στοιχεία.

Μετά απο αυτά ο Λύσανδρος προσκάλεσε από την Μικρά Ασία τους φιλοσπαρτιάτες φυγάδες και συγκρότησε την αρχή των δέκα, το 402 π. Χ. με Λακεδαίμονα αρμοστή. Έτσι οι πόλεις από τον δεσποτισμό των Αθηναίων περιέπεσαν στη κακομεταχείριση των Σπαρτιατών.

 

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 352 π.χ. Επιστροφή των Αθηναίων

Αθηναίοι Στρατιώτες στο νησί της Σάμου

Αθηναίοι Στρατιώτες

Οι Πέρσες ανησυχούσαν για τη δραστηριότητα των Σπαρτιατών, και με παρότρυνση του Βασιλιά της Κύπρου Ευαγόρα τοποθέτησαν τον Αθηναίο στρατηγό Κόνωνα ως αρχηγό του  στόλου τους. Ο Κόνων με τους Πέρσες κατάφερε να καταστρέψει τον στόλο των Σπαρτιατών  στη Κνίδο της Καρίας, κατόπιν θα πλεύσει  μέχρι τη Λακωνία και το Φάληρο, αποκαθιστώντας την Αθηναϊκή ηγεμονία και  ελευθερώνοντας τα νησιά. Στη Σάμο, όπως και στα άλλα νησιά, το συμβούλιο των δέκα θα διαλυθεί και οι φρουρές θα εκδιωχτούν.

Αντιδρώντας οι Σπαρτιάτες, έστειλαν πρέσβεις στη Περσία και με την ατιμωτική για τους Έλληνες, Ανταλκίδειος ειρήνη το 388 π.χ.,  όλες οι πόλεις της Μικράς Ασίας και τα νησιά περιήλθαν στη κυριαρχία των Περσών.

Το 352 π.χ. οι Αθηναίοι ενεργοποιήθηκαν και πάλι, απελευθερώνοντας πολλές πόλης και νησιά, μαζί με αυτά και τη Σάμο την οποία λεηλάτησαν, έδιωξαν τους ολιγαρχικούς και στη θέση τους, εγκατέστησαν δυο χιλιάδες εποίκους, τους χειρότερους των Αθηνών. Μεταξύ αυτών ήταν κι ο Νεοκλής, ο πατέρας του φιλοσόφου Επίκουρου, που πέρασε στη Σάμο τα νεανικά του χρόνια και παρακολούθησε μαθήματα του Πλατωνικού Παμφίλου. Την ίδια εποχή ήρθαν στη Σάμο οι ρήτορες Δημοσθένης, που παντρεύτηκε Σαμία,  και ο Αισχίνης.

 

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 338 – 131 π.χ., Μακεδόνες και διάδοχοι

Μέγας Αλέξανδρος

Μέγας Αλέξανδρος

Μετά την εξάντληση της Σπάρτης και της Αθήνας από τους αλλεπάλληλους μεταξύ τους πολέμους, εμφανίζεται μία νέα δύναμη, η Μακεδονία του Φιλίππου που κυριαρχεί στον Ελλαδικό χώρο.

Ο Φίλιππος απασχολημένος με τις εκστρατείες, δεν πρόλαβε να τακτοποιήσει το θέμα της Σάμου, ο γιος του Αλέξανδρος όμως, μόλις έγινε βασιλιάς, υποσχέθηκε αυτονομία και δημοκρατικό τρόπο διοίκησης. Με ειδική απόφαση κατακύρωσε τη Σάμο στην Αθήνα και λίγο αργότερα έδωσε αμνηστία σε όλους τους φυγάδες, που μπορούσαν ελεύθερα πια να επιστρέψουν στα σπίτια τους και να διεκδικήσουν τις περιουσίες τους. Αυτό ωφέλησε τους ολιγαρχικούς που είχαν διώξει απο την Σάμο οι Αθηναίοι, τους οποίους τελικά εγκατέστησε ο Περδίκας το 332 π. Χ.

Κατά την περίοδο 352 – 324 π. Χ. την εξουσία στη Σάμο  κατέχει ο ποιητής και ιστοριογράφος Δούρης. Μετά τη μάχη της Ιψού το 301 π.Χ. η Σάμος και οι δυτικές ακτές της Μικράς Ασίας περιέρχονται στο Λυσίμαχο, βασιλέα της Θράκης, αργότερα δε θα καταλάβει τη Σάμο, ο Πτολεμαίος ο Φιλοπάτορας, που διατηρούσε στόλο στο λιμάνι της. Για μικρό χρονικό διάστημα, 202 – 197 π. Χ. η Σάμος περιήλθε στο Φίλιππο τον Β, βασιλιά της Μακεδονίας και λεηλατήθηκε από το ναύαρχό του Δικαίαρχο, στην συνέχεια στον   Αντίοχου  τον Γ΄ βασιλιά της Συρίας,  το 190 π.Χ. θα περιήλθε στη Πέργαμο και μετά από μερικές ακόμα περιπέτειες, το 131 π. Χ. η Μικρά Ασία και η Σάμος ανακηρύχθηκαν Ρωμαϊκή επαρχία με το όνομα «Ασία».

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 70 π.χ. Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

Ο Αντώνιος στην Σάμο

Ο Αντώνιος στην Σάμο

Οι Ρωμαίοι παίρνουν τον έλεγχο της ευρύτερης περιοχής της Μικράς Ασίας και νησιών, κατά το 70 π.χ. μετά από εικοσαετή πόλεμο με το Μιθριδάτης, τον βασιλιά του Πόντου, με τον οποίο είχαν συνταχθεί πολλές πόλεις, μεταξύ αυτών και η Σάμος.

Ο διοικητής της Σάμου, ο ύπαρχος Δολαβέλλας, διορίζει τοποτηρητή τον ο Γάιο Λικίνιο Ουήρο (γνωστό άρπαγα), ο οποίος λεηλατεί τον ναό της Ήρας και άλλα μνημεία. Κάποια ηρεμία θα γνωρίσει η Σάμος κατά την διοίκηση της επαρχίας της Ασίας απο τον Κοϊντο Κικέρωνα, αδελφός του ρήτορα.

Ο Αντώνιος κατέστησε τη Σάμο στρατόπεδο στον αγώνα του ενάντια στη Ρώμη κι όταν έφθασε απο την Αίγυπτο η ερωμένη του Κλεοπάτρα μετέβαλλαν τη Σάμο σε χώρο διασκεδάσεων και οργίων, εκτός τούτου αφαίρεσαν και ότι πολύτιμο είχε  απομείνει.

Μετά τη νίκη του στο Άκτιο, ο Οκτάβιος ήρθε στη Σάμο, Ο τόπος τον εντυπωσίασε και για το λόγο αυτό παρέμεινε για μεγάλο διάστημα και αναδείχτηκε ευεργέτης.  Εκεί δεχόταν ξένους πρεσβευτές και διεκπεραίωνε τις υποθέσεις της αυτοκρατορίας.  Αλλά και ο διάδοχός του, γιος του Τιβέριος, έδειξε την ίδια εύνοια κι ο Καλιγούλας προσπάθησε να αναστηλώσει τα ανάκτορα του Πολυκράτη, έξοχο αρχιτεκτονικό οικοδόμημα, χωρίς ωστόσο να προλάβει.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 4ος -10ος μ.χ. αιώνας, Βυζάντιο

Κώσταντας διάδοχος του Κωνσταντίνου Α

Κώσταντας διάδοχος του Κωνσταντίνου Α

Μετά το θάνατο του Μεγάλου Κωνσταντίνου και τη διανομή της αυτοκρατορίας μεταξύ των τριών διαδόχων, η Σάμος θα περιέλθει στον Κώσταντα. Τότε όμως το νησί υπέφερε πολύ, όπως κι  ολόκληρη η Μεσόγειος από πειρατικές επιδρομές, την πείνα, την πανώλη και τους τρομακτικούς σεισμούς οι οποίοι το 417 και 460 ισοπέδωσαν τα πάντα, ακόμα και την Κωνσταντινούπολη.

Ο λοιμός που έπεσε στην Ελλάδα και τα νησιά, σκόρπισε παντού τον θάνατο και ο πανίσχυρος στόλος των Σαρακηνών κυρίευσε 36.000 πόλεις, χωριά και φρούρια σφάζοντας εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανούς.

Για τον φόβο των Σαρακηνών, οι κάτοικοι της Σάμου και των νησιών γενικά από πολύ νωρίς ακόμα απομακρύνθηκαν απο τα παράλια κι έχτισαν κάστρα στα οποία κατέφευγαν σε ώρα κινδύνου. Τέτοια κάστρα στην Σάμο είναι, της Λουλούδας στους Βουρλιώτες, με 250 σπίτια, λίγο πιο πάνω του Λαζάρου, με 500 σπίτια, το Καστρί στα  Κοντακαίικα με 350 σπίτια, που πιθανόν να ήταν η πρωτεύουσα. Ακόμη, ερείπια υπάρχουν στο Ποτάμι  δυτικά του Καρλοβάσου, στο Κάμπο Μαραθοκάμπου στο Καστρί στους Κοσμαδαίους, το Παλιόκαστρο και αλλού.

Το Αιγαίο απαλλάχτηκε από τους Σαρακηνούς το 959 – 960 από τον Νικηφόρο Φωκά, ο οποίος κατέστρεψε το στόλο τους και χτύπησε τα ορμητήρια τους στην Κρήτη και την Κύπρο. Πριν την εκστρατεία πέρασε από τη Σάμο, όπου συμπλήρωσε τις ελλείψεις του και πήρε ενισχύσεις.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 11ος – 15ος αιώνας, Δυτικοί και τούρκοι

Γενουάτες στην Σάμο

Γενουάτες

Προς το τέλος του 11ου αιώνα, νέοι εχθροί των Βυζαντινών θα εμφανιστούν από τη δύση και την ανατολή, απειλώντας την αυτοκρατορία. Ο δούκας της Απουλίας Γυϊσκάρδος καταφθάνει από την Ιταλία και λεηλατεί τις ακτές και τα νησιά και το 1079 παρουσιάζονται στη Μικρά Ασία οι Σελτζούκοι Τούρκοι, που εκμεταλλευόμενοι την αδυναμία των Βυζαντινών, φτάνουν μέχρι τα δυτικά παράλιά της. Ένας από αυτούς ο Τσαχάς, το 1092 κατέλαβε τη Χίο, τη Λέσβο, τη Σάμο και τη Ρόδο, κάνοντας πρωτεύουσα του εμιράτου του τη Σμύρνη και υπογράφοντας σαν αυτοκράτορας των Ρωμαίων.

Ο στόλος της Βενετίας με ναύαρχο το Δομίνικο Μικέλη, προξένησε φοβερές ζημιές από το 1124 – 1126 στην Σάμο και σε άλλα νησιά, γιατί ο Ιωάννης Β’ Κομνηνός αρνήθηκε να ανανεώσει τα παραχωρηθέντα από το πατέρα του προνόμια.

Κατά την τέταρτη Σταυροφορία και την διανομή της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, η Σάμος μαζί με άλλα νησιά θα περιέλθει στους Ενετούς και θα παραμείνει στη κατοχή τους μέχρι το 1247. Το 1346, κατόπιν συνθήκης με τον  Μιχαήλ Παλαιολόγο, θα εγκατασταθούν στη Σάμο, την Χίο και άλλα νησιά οι Γενουάτες με την εμπορική εταιρία Μαόνα.

Οι Γενουάτες δεν διέθεταν αρκετές δυνάμεις για τη φύλαξη των νησιών από τις αλλεπάλληλες πειρατικές επιδρομές, και έτσι αποφάσισαν να τα εγκαταλείψουν και να περιοριστούν στη Χίο. Για μεγαλύτερη ενίσχυσή τους μάλιστα, όσοι από τους κατοίκους ήθελαν μπορούσαν να τους ακολουθήσουν, με την υπόσχεση ότι θα τους παραχωρηθούν εκτάσεις για καλλιέργεια. Έτσι το 1476 οι περισσότεροι Σαμιώτες μετανάστευσαν στη Χίο, λίγοι  στη Μικρά Ασία και η Σάμος έμεινε έρημη κατοίκων, όπως υποστηρίζεται. Από ενδείξεις που υπάρχουν όμως δεν φαίνεται να ερήμωσε τελείως, αρκετοί παρέμειναν και βρήκαν άσυλο στα ορεινά. «Εκεί μέσα σε σπηλιές και σε χαράδρες λατρεύανε απερίσπαστα το Θεό των πατέρων τους και εξασφαλίζανε την τροφή τους είτε καλλιεργώντας τη γη, είτε μαζεύοντας τους καρπούς από τα δένδρα και μάλιστα τις καστανιές, από τις οποίες η Σάμος ήταν κατάφυτη», όπως γράφει ο Επ. Σταματιάδης στα Σαμιακά.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 16ος μ.Χ. αιώνας, επανακατοίκηση της Σάμου, τουρκικής κατοχής

Κιλίτζ Αλή Πασάς

Κιλίτζ Αλή Πασάς

Το καλοκαίρι του 1549, ο τουρκικός στόλος, μετά από καταδίωξη των δυτικών πλοίων και των πειρατών, προσορμίζεται στο Ηραίο της Σάμου, για να ξεκουραστούν τα πληρώματα και να επισκευαστούν τα πλοία. Ο ναύαρχος του στόλου ο Κιλίτζ Αλή Πασάς, (από την Καλαβρία) βγήκε στο νησί με τον Πάτμιο πλοηγό του Νικόλαο Σαρακίνη.  Οι ομορφιές της Σάμου, η ευφορία του εδάφους της, τα άφθονα νερά της,  τα δάση της, η προνομιούχος θέση της τον γοήτεψαν και όταν έμαθε ότι ήταν έρημη συνέλαβε την ιδέα να την εποικίσει αποκλειστικά με χριστιανούς ορθόδοξους.

Όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη είπε στο Σουλτάνο Σουλεϊμάν την σκέψη του και αυτός, με αυτοκρατορικό ορισμό, δώρισε τη Σάμο σε αυτόν και τους απογόνους του. Έτσι άρχισαν οι προσπάθειες προσέλκυσης νέων κατοίκων, δίδοντας πρωτοφανή για την εποχή προνόμια, καθώς οι κάτοικοι ήταν ελεύθεροι από τους Τούρκους, δεν θα πληρώνουν φόρο, η Σάμος ήταν ελεύθερο λιμάνι χωρίς δασμούς, όποιος έρχονταν μπορούσε να καταλάβει όση έκταση ήθελε και μπορούσε να καλλιεργήσει, δικαίωμα εγκατάστασης είχαν μόνο οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί και άλλα.

Μετά από αυτά πολλοί νέοι κάτοικοι απ’ όλα τα μέρη της Ελλάδας άρχισαν να έρχονται στο νησί και άρχισαν να δημιουργούνται οι πρώτοι οικισμοί με ραγδαία ανάπτυξη.

Ο Κιλίτζ πέθανε το 1587, σε βαθιά γεράματα,  στην διαθήκη του εμπιστεύτηκε τη Σάμο στην «Υψηλή Πύλη» της Τουρκίας, με τον όρο να παραδίδει τους  φόρους των προϊόντων της (που έφθαναν τα 70.000 γρόσια)  στο τέμενος που είχε ιδρύσει στην Κωνσταντινούπολη, για την περίθαλψη φτωχών και αναπήρων Οθωμανών.

Με τα χρόνια αυτά τα προνόμια τών Σαμίων καταπατήθηκαν από τους Τούρκους, οι μικροί προεστοί κατάντησαν εκτελεστικά όργανά του Αγά.  Έτσι έχτισαν ένα τζαμί στο χωριό Χώρα (το έκαψαν οι Σαμιώτες), έφεραν εφόρους, αύξησαν τους φόρους και άλλα, με αποτέλεσμα την αντίδραση των Σαμίων που οδήγησε σε ένοπλο αγώνα, συμμαχώντας με τους επαναστάτες της υπόλοιπης Ελλάδας το 1821

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 1821, επανάσταση ενάντια στους Τούρκους

Ναυμαχία της Σάμου

Ναυμαχία της Σάμου

Το μήνυμα της επανάστασης δεν άργησε να φθάσει στη Σάμο και ο καπετάν Λαχανάς με τους συντρόφους του τη νύχτα της 17ης Απριλίου 1821, σκότωσε 18 τούρκους πολίτες στο Βαθύ, κηρύσσοντας ανεπίσημα την επανάσταση. Ακολούθησαν και οι Μυτιληνιοί οι οποίοι στις 20 Απριλίου πήγαν στη Χώρα για να σκοτώσουν τον Αγά και την ακολουθία του, αλλά είχαν φυγαδευτεί στη Μικρά Ασία.

Στις 24 Απριλίου ήρθε στη Σάμο ο Γεώργιος Παπλωματάς (ή αλλιώς Λυκούργος Λογοθέτης), με γράμμα του Υψηλάντη που τον διόριζε αρχιστράτηγο της Σάμου και στις 8 Μαΐου 1821 κήρυξε επίσημα την επανάσταση της Σάμου, στη πλατεία του Μεσαίου Καρλοβάσου. Αμέσως άρχισε να οργανώνει την άμυνα, δημιουργώντας τέσσερις χιλιαρχίες, με χιλίαρχους τον Κωνσταντίνο Λαχανά, τον Κωνσταντίνο Κονταξή, το Μανόλη Μελαχρινό και τον Καπετάν Σταμάτη Γεωργιάδη.

Οι Τούρκοι στην Μικράς Ασίας, μόλις έμαθαν την επανάσταση της Σάμου άρχισαν τα αντίποινα, σφάζοντας Σαμιώτες και χριστιανούς γενικά, αλλά και οι Σαμιώτες άρχισαν τις επιδρομές στα μικρασιατικά παράλια με σκοπό να σώσουν τους ομοθρήσκους και συμπολίτες τους, να εξασφαλίσουν τον επισιτισμό του νησιού και να εξασθενήσουν τον εχθρό. Τους αιχμαλώτους που έπιαναν τους μετέφεραν στη Σάμο και τους  αντάλλασσαν με ζώα ή τρόφιμα.

Ο Σουλτάνος, ενοχλημένος, έδωσε εντολή στο στόλαρχο Καρά Αλή να τους αφανίσει. Έτσι στις 3 Ιουλίου 1821 ο τουρκικός στόλος αγκυροβόλησε από το Ηραίο μέχρι το Πυθαγόρειο, ενώ στα απέναντι παράλια, χιλιάδες άτακτοι μαζεύτηκαν, για να αποβιβαστούν στη Σάμο.  Ζήτησε την παράδοση του νησιού χωρίς να πάρει απάντηση και τη Δευτέρα 4 Ιουλίου άρχισαν το βομβαρδισμό και τις ετοιμασίες για απόβαση. Οι προσπάθειες αποκρούστηκαν από τους Σαμιώτες στο Ποτοκάκι και οι βομβαρδισμοί εντάθηκαν χωρίς αποτέλεσμα. Την επομένη, τρίτη 5 Ιουλίου μετά από σφοδρό βομβαρδισμό κατόρθωσαν να πατήσουν το πόδι τους στο κάβο Τζωρζή, που φυλάγονταν από λίγους Σαμιώτες με τον Καπετάν Σταμάτη. Ακολούθησε σφοδρή μάχη, ήρθαν ενισχύσεις και τελικά τους πέταξαν στη θάλασσα, από τότε η περιοχή πήρε το όνομα Κάβο Φονιάς. Στις 8 Ιουλίου ήρθε ο Ελληνικός στόλος υπό τον Ιάκωβο Τομπάζη που έκαψε εννέα Τούρκικα μεταγωγικά και ανάγκασε τον Τούρκικο στόλο να απομακρυνθεί.

Μετά από 3 χρόνια περίπου, στις 28 Ιουλίου του 1824, έρχεται προς την Σάμο ο εχθρικός στόλος 300 σκάφων, αποτελούμενος από μοίρες του  Τουρκικού του Αιγυπτιακού, και του Τυνησιακού στόλου, υπό τον Χοσρέφ πασά για να αποβιβαστούν στην παραλία του Καρλοβάσου αλλά δεν τα κατάφεραν . Την επομένη, εμφανίζονται τα Ελληνικά καράβια εκδιώκοντας τον Τούρκικο στόλο που φεύγει προς τα στενά. Μετά από αρκετές αψιμαχίες των δυο στόλων, στις 6 Αυγούστου ο Χοσρέφ πρόσταξε γενική επίθεση, κατά την οποία κατατροπώθηκαν από τα Ελληνικά πυρπολικά. Την ημέρα αυτή (6η Αυγούστου) γιορτάζει η μεταμόρφωση του Σωτήρος, προς τιμήν της ο Λυκούργος Λογοθέτης έδωσε εντολή να  χαραχθεί σε μαρμάρινη πλάκα «ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΑΜΟΝ ΕΣΩΣΕΝ 6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1824», την οποία τοποθέτησαν μέσα στην εκκλησία της μεταμόρφωσης του Πυθαγορείου, από τότε γιορτάζεται με λαμπρότητα αυτή η μέρα στο Πυθαγόρειο κάθε χρόνο, μέχρι σήμερα.

Την ίδια τύχη είχε κι ο Ιμπραήμ, όταν δοκίμασε με τέχνασμα να ξεγελάσει τον Ελληνικό στόλο που παραμόνευε, στις 6 Σεπτεμβρίου του ίδιου χρόνου παθαίνοντας πανωλεθρία στον κόλπο του Μαραθοκάμπου.

Στις αρχές Ιουλίου του 1826 ήρθε για τελευταία φορά ο τούρκικος στόλος, πάλι με το Χοσρέφ, , επιχειρώντας απόβαση στο βόρειο μέρος του νησιού. Μια εβδομάδα κράτησαν οι προσπάθειες χωρίς αποτέλεσμα και στις 14 Ιουλίου ο Ελληνικός στόλος τους απομάκρυνε για μία ακόμα φορά.

Κατά την περίοδο της επανάστασης, πάρα πολλοί Μικρασιάτες για να αποφύγουν τη μανία των τούρκων πέρασαν και κατοίκησαν στη Σάμο, με αποτέλεσμα ο πληθυσμός να υπερδιπλασιαστεί και να δημιουργηθούν αρκετοί νέοι οικισμοί.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

  • 1834 – 1912 ηγεμονία στην Σάμο

Το εθνόσημο της ηγεμονικής Σάμου

Το εθνόσημο της ηγεμονικής Σάμου

Με το πρωτόκολλο της 3ης Φεβρουαρίου 1830 των Μεγάλων Δυνάμεων που όριζε τα όρια του Ελληνικού κράτους, η Σάμος, αν και ελεύθερη, δινόταν στη Τουρκία. Κατόπιν τούτου, οι Σαμιώτες πήραν την  απόφαση να συνεχίσουν τον αγώνα τελείως μόνοι αυτή τη φορά.

Τον Δεκέμβριο του 1832, υπό την πίεση  της Αγγλίας, Ρωσίας και  Γαλλίας, δίνουν οι Τούρκοι προνόμια και ανακηρύσσεται η Σάμος ηγεμονία, την οποία αναγκάστηκαν να αποδεχθούν οι Σαμιώτες στις 21 Αυγούστου του 1834. Με τις παραχωρήσεις που έδιναν, η Σάμος αποκτούσε την εσωτερική της αυτονομία, με απεριόριστη ελευθερία, είχε δική της σημαία με τον θυρεό της ηγεμονίας, προμήθευε η ίδια με ναυτιλιακά έγγραφα τα πλοία της και με διαβατήρια τους πολίτες της. Ο Σουλτάνος θα διόριζε τον ηγεμόνα που θα ήταν ομόθρησκος με τους Σαμιώτες, για να φαίνεται η επικυριαρχία του και θα του πλήρωναν φόρο υποτέλειας 400.000 γρόσια το χρόνο.

Από το 1834 μέχρι το 1912 πέρασαν από τη Σάμο 20 ηγεμόνες, από τους οποίους δυο δεν ήταν Έλληνες, ο πρώτος ο Στέφανος Βογορίδης (1833-50), Βούλγαρος, ο χειρότερος ηγεμόνας και ο Γεώργιος Βέροβιτς (1895-96), Αλβανός, με Ελληνίδα μάνα που ήταν από τους καλύτερους. Οι περισσότεροι ήταν άνθρωποι με μεγάλη μόρφωση, πραγματικοί Έλληνες και προσέφεραν πάρα πολλά στη πρόοδο και στην ανάπτυξη του τόπου, όλοι τους όμως στα μάτια των Σαμίων αντιπροσώπευαν την Τουρκία.

Στις 9 Μαρτίου 1912 δολοφονήθηκε ο τουρκόφιλος ηγεμόνας  Ανδρέας Κοπάσης (1907-1912) από το Σταύρο Μπαρέτη. Τελευταίος ηγεμόνας ήταν ο Γρηγόριος Βεγλερής το 1912 με πολύ σύντομη θητεία.

Μετά από επανάσταση με αρχηγό το Θεμιστοκλή Σοφούλη και τις νίκες του Ελληνικού στρατού, ο τουρκικός στρατός έφυγε από τη Σάμο και το νησί ενώθηκε με την Ελλάδα στις 11 Νοεμβρίου του 1912.

πίσω στο χρονολόγιο

Επάνω

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με

Ρωτήστε μας για την Σάμο
error: