Προσωπικότητες της Σάμου

Απο την Ιωνία ξεκίνησε η φιλοσοφία και η επιστημονική σκέψη και η Σάμος, μια από τις πόλεις της, δεν ήταν αμέτοχη.  Μεγάλα ονόματα έχει να επιδείξει, με πρώτο τον Πυθαγόρα το μέγιστο φιλόσοφο των αιώνων που ασχολήθηκαν, ασχολούνται και θα ασχολούνται με αυτόν πλήθος σοφών και συγγραφέων και τον μεγάλο αστρονόμο Αρίσταρχο που πρώτος διατύπωσε το ηλιοκεντρικό σύστημα.

Την μεγαλύτερη ακμή γνώρισαν οι τέχνες και τα γράμματα στην Σάμο, κατά την περίοδο του Πολυκράτη. Ίδρυσε βιβλιοθήκη που περιλάμβανε ότι πιο σπουδαίο υπήρχε την εποχή εκείνη και κάλεσε στη Σάμο όλα τα σπουδαία ονόματα της τέχνης και της επιστήμης.

Ένας άλλος μεγάλος Σάμιος ήταν και ο Επίκουρος, αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ιδρυτής της φιλοσοφικής σχολής που ονομάζεται επικούρεια.

Ο Καλλίστρατος ο Σάμιος, συμπλήρωσε το αλφάβητο, προσθέτοντας τα γράμματα ζ, η, ξ, ψ, ω.  Το αλφάβητο αυτό έγινε δεκτό αμέσως στο πανελλήνιο και μένει από τότε αναλλοίωτο.

Ο μεγάλος ζωγράφος Αγάθαργος εφάρμοσε πρώτος την προοπτική στη ζωγραφική δίνοντας βάθος στην εικόνα και είναι ο πρώτος που ασχολήθηκε με την σκηνογραφία, συνεργαζόμενος με το τραγικό Αισχύλο

Τα ονόματα του Ρόικου, των γιων του Θεοδώρου και Τελεκλή, που ίδρυσαν μεγάλη σχολή και του εγγονού του Θεόδωρου Β’, κατατάσσονται μεταξύ των πρώτων καλλιτεχνών του κόσμου.

Αυτοί θεμελίωσαν σε βάλτο το ναο της Αρτέμιδος στην Έφεσο (ένα απο τα επτά θαύματα της αρχαιότητας) και το ναό της Ήρας στην Σάμο (από τους μεγαλύτερους της εποχής). Αριστούργημα θεωρούταν το άγαλμα της νύχτας (έργο του Ροίκου), που βρισκόταν στο ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο, το καμάρι των Εφεσίων που άρπαξαν οι Ρωμαίοι.

Ο Θεόδωρος με τον Τηλεκλή κατασκεύασαν το γιγάντιο άγαλμα του Πυθίου Απόλλωνα, θαύμα τεχνικής, απο το οποίο το μισό το κατασκεύασε ο Θεόδωρος στην Έφεσο και το άλλο μισό ο Τηλεκλής στη Σάμο. Ο Θεόδωρος κατασκεύασε χάλκινο άγαλμα του εαυτό του, (θαύμα τεχνικής), που στο ένα του χέρι κρατούσε σμίλη και στο άλλο τέθριππο άρμα (άρμα με τέσσερα άλογα),  λίγο μεγαλύτερο από μύγα.

Άλλα έργα του Θεόδωρου ήταν ο χρυσός κρατήρας, που αφιέρωσε ο Κροίσος στους Δελφούς, η θολοειδής «σκιάδα» της Σπάρτης, που ήταν χώρος συνεδριάσεων, μία όμοια θολοειδής «σκιάδα» στην Σάμο και πολλά ακόμα αγάλματα και οικοδομήματα. Έργο της ίδιας σχολής είναι και ο μονολιθικός, κολοσσικός κούρος, ύψους 4,75 μέτρων, μοναδικός στο κόσμο, το στολίδι του μουσείου της Σάμου.

Επίσης, οι ίδιοι καλλιτέχνες ανακάλυψαν τον τόρνο, το γνώμονα και τον κοχλία, την κατασκευή κούφιων χάλκινων αγαλμάτων και στο Θεόδωρο το Β’ αποδίδεται η κατασκευή του θρυλικού δακτυλιδιού του Πολυκράτη.

Οι Σάμιοι εκτιμώντας το μεγάλο έργο του Θεοδώρου, έκοψαν χάλκινα νομίσματα με στεφανωμένο το κεφάλι της Ήρας, την προτομή λέοντα και στο οποίο αναγραφόταν το όνομα Θεόδωρος.

Άλλοι μεγάλοι Σάμιοι της αρχαιότητας που έμειναν γνωστοί με το έργο τους είναι ο μεγάλος μαθηματικός Κόνων, φίλος και συμμαθητής του Αρχιμήδη, οι ιστορικοί Αέθλιος, Αλέξης, Δουρής, οι ποιητές Ασκληπιάδης, Κρεώφιλος, Μενεκράτης,  ο θαλασσοπόρος Κωλαίος που έφτασε μέχρι την Ταρτησσό, πέρα απο το Γιβραλτάρ, ο μηχανικός Μανδροκλής που έζευξε το Βόσπορο για να περάσει ο στρατός του Δαρείου, κατά την εκστρατεία κατά των Σκυθών, ο μυθοποιός Αίσωπος και πολλοί ακόμα.